Was ist der zwölfte Mondmonat?

Khi nói đến tháng 12, chúng ta thường phải ghi rõ là tháng 12 Âm lịch hay Dương lịch nhưng nếu nói đến tháng Chạp thì điều này không cần thiết. Tháng Chạp tuy là cách gọi khác của tháng 12 nhưng chỉ áp dụng cho năm Âm lịch mà thôi.

Was ist der zwölfte Mondmonat?

Chữ “chạp” là một biến âm của từ “lạp” trong tiếng Hán. Lễ tế thần cuối năm của người Trung Quốc xưa được gọi là Lạp, do đó tháng cuối năm được gọi là Lạp nguyệt. Đây là khoảng thời gian các gia đình thăm nom, sửa dọn phần mộ tổ tiên để chuẩn bị đón Tết.

“Lạp” trong tiếng Hán còn có nghĩa là lễ tất niên, cũng liên quan đến tập tục kể trên.

Từ “Lạp nguyệt” được gọi theo cấu trúc tiếng Việt cùng với sự biến âm để trở thành “tháng Chạp”, một cách gọi khác của tháng cuối cùng năm Âm lịch. Đây cũng là tháng nhiều lễ lạt cúng bái nên dần dần có từ “giỗ chạp”.

Đối với câu hỏi “tháng Chạp là gì”, có một cách lý giải khác như sau: Chữ “lạp” trong tiếng Hán cũng có nghĩa là thịt. Tháng cuối năm, mọi người có xu hướng tích trữ thực phẩm để đối phó với giá rét, đồng thời chuẩn bị ăn Tết, trong đó quý nhất là các loại thịt.

Tháng Chạp đối với người Việt Nam rất quan trọng, là khoảng thời gian mọi người hướng tới tổ tiên, dành thời gian thăm nom, chăm sóc phần mộ của gia tộc. Về mặt công việc, đây cũng là hạn chót để hoàn thành các kế hoạch năm, chuẩn bị tống tiễn năm cũ, giải quyết những rắc rối, đen đủi, phiền toái với hy vọng sẽ đón năm mới tốt lành.

3 lễ cúng quan trọng trong tháng Chạp

Tháng 12 Âm lịch là tháng có nhiều lễ cúng nhất trong năm, bao gồm: Lễ cúng mùng 1, ngày rằm, cúng tiễn ông Táo chầu trời (23 tháng Chạp), cúng tất niên (thường vào chiều 30 Tết hoặc các ngày trước đó). Trong đó, 3 lễ cúng quan trọng nhất là:

Die Opferzeremonie findet am 15. Tag des 12. Mondmonats statt.

Lễ cúng rằm tháng Chạp có thể bao gồm cả mâm cỗ chay và mâm cỗ mặn, hoặc chỉ một trong 2 loại cỗ này, tùy theo tập tục của mỗi địa phương hay truyền thống của mỗi gia đình.

Ein vegetarisches Opfertablett enthält: Kerzen oder Lampen, Weihrauch, sauberes Wasser, Betelnüsse und Blätter, Früchte und frische Blumen.

Ein herzhaftes Festmahl umfasst typischerweise: gekochtes Huhn (vorzugsweise einen Hahn), Klebreis mit Bohnen oder Gac-Früchten, Fadennudelsuppe, Schweinswurst oder Fleischbällchen, Wokgerichte (wie zum Beispiel gebratenes Rindfleisch oder gebratene Hühnerinnereien mit Sojasprossen) und Reiswein. Weitere Gerichte können ebenfalls serviert werden.

Die Zeremonie zur Verehrung des Küchengottes und des Herdgottes.

Lễ cúng ông Táo cần phải được tiến hành trước khi Táo quân bay về trời, tức là trước 12h ngày 23 tháng Chạp.

Die Opfergaben umfassen drei Karpfen sowie Hüte und Gewänder. Die Hüte des Küchengottes bestehen aus zwei Hüten für die männliche und einem für die weibliche Gottheit. Der Hut der weiblichen Gottheit benötigt keine Libellenflügel, der Hut der männlichen Gottheit hingegen zwei. Die Votivgaben werden nach der Zeremonie am 23. Tag des zwölften Mondmonats verbrannt.

Das Opfertablett für den Küchengott und den Herdgott enthält üblicherweise: 1 Teller Reis, 1 Teller Salz, 5 Gramm gekochte Schweineschulter, 1 Schüssel Fleischklößchensuppe, 1 Teller gemischtes Wokgericht, 1 Teller Schweinswurst, 1 Teller Klebreis mit Gac-Früchten, 1 Teller süße Suppe, 1 Teller Früchte, 1 Kanne Lotus-Tee, 3 Tassen Wein, Betelnüsse und -blätter sowie Blüten.

Jahresabschlussfeier

Lễ cúng Tất niên nhằm mời ông bà, tổ tiên và những người đã khuất trong gia tộc cùng về ăn Tết. Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình đoàn tụ. Do đó, mâm cúng Tất niên thường được các gia đình làm rất thịnh soạn, có nhiều món đặc trưng của vùng miền, địa phương.

Im Norden gibt es beispielsweise häufig Bánh chún (Klebreiskuchen), Gío (Schweinswurst), Schweinshaxensuppe mit Bambussprossen, Hühnerinnereien-Glasnudeln und gebratene Gío. In Zentralchina findet man oft Bánh tét (zylindrischer Klebreiskuchen), Gío Lua (Schweinswurst) und Hühnersalat mit Perillablättern. Im Süden sind Bambussprossensuppe, Garnelen-Schweinefleisch-Salat und geschmortes Schweinefleisch üblich. Zur Opferzeremonie gehören außerdem ein Tablett mit fünf Früchten, Räucherstäbchen, Blumen, Votivgeld, Betelnüsse, Wein, Tee und Kerzen.

Ngoài các lễ trên, lễ cúng Giao thừa vào khoảnh khắc tiếp nối của năm cũ và năm mới nên có thể tính vào tháng Chạp hoặc tháng Giêng, tuy nhiên việc chuẩn bị cũng phải hoàn tất trong tháng Chạp.